Wat doet STA-AN?

In de verenigingen staan de ervaringen van mensen in armoede centraal. Ze komen in de eerste plaats samen om armoede te bestrijden, om samen te strijden voor een rechtvaardigere samenleving. Samenkomen om maatschappelijke structuren te veranderen gaat niet vanzelf en is gekoppeld aan een doordachte werking. Basiswerk en projectwerk zijn twee complementaire pijlers van het engagement van verengingen waar armen het woord nemen om te werken aan de verandering van maatschappelijke structuren.

Basiswerking

Met het basiswerk creëren de verengingen voor de mensen een kansenrijke omgeving (veilige haven), die hen vertrouwen geeft, die hen toelaat de aansluiting met de samenleving te herstellen, het sociaal isolement tegen te gaan en die hun zelfredzaamheid doet groeien. Mensen verenigen geeft energie. Ze ontmoeten elkaar en ervaren heel wat solidariteit en vertrouwen. Ze hechten veel belang aan de verbondenheid die hieruit ontstaat: de verbondenheid van mensen in armoede onder mekaar, maar ook de verbondenheid tussen mensen in armoede en niet-armen.

Omdat de verenigingen juist heel kwetsbare en moeilijk bereikbare mensen willen betrekken, is het belangrijk dat mensen steeds nieuwe kansen kunnen krijgen. Dat gaat met vallen en opstaan. De werking moedigt mensen aan om het woord te nemen, nieuwe dingen te proberen en verantwoordelijkheid op te nemen in de vereniging. Rekening houden met de draagkracht van mensen is essentieel. Ook hier kan men aan sleutelen door krachtgericht te werken en te investeren in de krachten, mogelijkheden en vaardigheden van mensen zodat ze stilaan meer aandurven. Investeren in de groei van mensen is een langetermijnproces.

Basiswerk is steeds gericht op het versterken van autonomie, empowerment en emancipatorisch denken om zo het leven terug in eigen handen te krijgen. De medewerkers van de verenigingen stippelen steeds de volgende stappen uit in overleg met de deelnemers. Basiswerk neemt in functie van de wijzigende omstandigheden en kenmerken verschillende vormen aan zoals: hulpverlening, individuele ondersteuning, groepswerking, laagdrempelige ontmoetingsactiviteiten, toeleiding naar diensten en voorzieningen, maatschappelijke participatie en gemeenschapsvorming en actief burgerschap. Via het basiswerk leren de mensen van elkaar. Er wordt niet alleen gezocht naar manieren om mensen in armoede opnieuw aansluiting te doen krijgen met de maatschappij, maar de autoriteiten worden er ook op gewezen hoe ze deze aansluiting kunnen bevorderen. De verengingen bieden een geïntegreerde werking aan voor geïntegreerde problemen op vele levensdomeinen.

De concrete invulling van het basiswerk wordt sterk bepaald door de concrete situatie waarin ze wordt uitgewerkt. Onderlinge verschillen in het bereikte doelpubliek zijn één van de mogelijke redenen om deze verschillen te verklaren.


Projectwerking – Grondrechten

Het projectwerk van de verenigingen bouwt voort op de ervaringen uit het basiswerk en de projecten die door de mensen in armoede gesuggereerd worden. Wat in de basiswerking gebeurt doet het projectwerk groeien en voortbouwen. De projecten komen uit de mensen zelf. Zonder basiswerk, heeft projectwerk geen reden van bestaan: het is onmogelijk om projectwerk te doen met kwetsbare mensen als er geen vertrouwen is, als er geen basis is gelegd. Toch kan niet gesteld worden dat het basiswerk alleen maar in functie van projectwerk zou staan.

Het individuele verhaal van uitsluiting wordt in de projectwerking een gedeeld en gedragen verhaal. Dit veronderstelt in de eerste plaats een dialoog in de eigen groep om de verschillen tussen mensen te overbruggen. Mensen krijgen de ruimte om het woord te nemen en hun mening te geven. Waar nodig moeten mensen die eigen mening ook kritisch in vraag kunnen stellen om zo van elkaars ervaringen te leren. Van daaruit kan men de dialoog aangaan met partners, met het beleid en met de bredere samenleving. Zo’n dialoog heeft tijd nodig en moet gebeuren op het ritme van mensen in armoede.

Via deze dialoog ontstaat een gedeelde deskundigheid waarin plaats is voor technische kennis over bepaalde dossiers én voor ervaringskennis van mensen in armoede. Mensen in armoede hebben immers een kennis van armoede die niet-armen niet hebben. Door te luisteren naar hun verhaal worden de knelpunten duidelijk. Tenslotte zorgt een goede dialoog voor wederzijds begrip tussen de partners (mensen in armoede en niet-armen, diensten en organisaties, beleidsinstanties). Dat is essentieel om maatschappelijke structuren te veranderen.

Het projectwerk focust op de structurele en sociale oorzaken van uitsluiting in één of meerdere van de 10 grondrechten of levensdomeinen. Het vertrekt hierbij van een essentiële rechtenbenadering: iedereen is gelijkwaardig en heeft dezelfde grondrechten. Dit wil zeggen dat de rechten aangeboren zijn en geen gunst vormen die eerst op de één of andere manier zouden moeten “verdiend” worden.

Enkele voorbeelden van projectwerking:

  • BJ: jongerenouders
  • CKB: e-inclusie, gezin, opvoeding
  • FD: bevorderen integratie van mensen zonder papieren (moesproject, samen koken, samen eten, verhalenvanger)
  • OH: preventie en gezondheid, tandzorg, senioren in armoede
  • RO: dienstverlening – vorming onthaalmedewerkers OCMW, deelname aan ontwerp wijkteams en Huizen van het Kind (gezinnen in armoede); geestelijke gezondheidszorg (mensen met psychische problemen)

Wegen op beleid

De verenigingen en het netwerk streven structurele oplossingen voor het armoedevraagstuk en de uitsluiting na. In dit kader wordt samenwerking aangegaan met potentiële medestanders (zoals andere sociale organisaties) om samen de dialoog aan te gaan met de overheid.

Bewustmaking

De verenigingen en het netwerk stellen vast dat onwetendheid en vooroordelen over uitsluiting, de armoedeproblematiek en mensen in armoede nog heel wijdverspreid zijn. Daarom is bewustmaking van de publieke opinie, van de pers en van de beleidsmakers een belangrijke uitdaging. Hieraan wordt gewerkt o.a. door publieke acties, via optredens in de pers of door het aanbieden van vormingssessies aan studenten, dienstverlenende instellingen, …


En wat is STA-AN?